de Sandra Blog
on work life balanceArchief voor diversiteit in cultuur
Indische dametjes
Van de Heren van de thee naar de Indische dametjes. Vandaag realiseerde ik mij ineens de stand van de emancipatie van de vrouw, toen ik terugdacht aan mijn Indische oma en haar zussen.
Laatst was ik op een Marokkaanse bruiloft en wat me, in gesprek met jonge Marokkaanse mensen altijd opvalt, is dat zij spreken over ‘de Nederlanders’. Nou weten zij niet dat ik zelf een generatie eerder ben opgegroeid in een huis waar ook werd gesproken over ‘de Nederlanders’ en ‘wij, Indische mensen’. Indische mensen waren namelijk ver voor de Marokkanen in Nederland.
Kort na de oorlog kwam mijn moeder hierheen met haar familie en zij vertelde van de kille ontvangst en de pudding met klonten erin die ze van haar Nederlandse familie kreeg. Voor mij is het altijd een vreemde gewaarwording als ik, in gesprek met een Marokkaans iemand, als ‘Nederlander’ wordt gestempeld. Dan moet ik altijd aan het verhaal van de pudding met klonten van mijn Indische moeder denken.
En zo dacht ik ineens terug aan de stand van de emancipatie in Nederland aan de hand van mijn Indische oma en oudtantes. Dat waren dametjes. Ik kan ze alleen maar als beeld voor me zien. Kaarsrecht op, fier, hoge hakken, bijpassende handtas, opgestoken haar met een speld erin. ’s Avonds werd er Wellaform in het haar gemasseerd en overdag werden de nagels zorgvuldig gemanicuurd. Met een handdoekje op tafel, vijlen, bijknippen, nagelriemen insmeren, lakken. Alles waar de Nederlandse vrouw nu voor naar een nailsalon gaat, deden zij onder gezellig geklets en gelach aan de tafel in huis.
Het lachen is, denk ik niet op papier te vatten. Beschaafd, hahahahahoe, vrolijke hilariteit, maar nooit overdreven. Mijn oma zou verstoord opkijken als ze mij zou horen lachen. Veel te hard, niet zoals een dame betaamd, zo zou zij naar mij kijken. Een blik zou voldoende zijn en ik zou het al snappen. Ik zou mijn lach inslikken of in ieder geval, als die niet meer in de slikken zou zijn, beschaafde roze blosjes krijgen en even naar de grond kijken of er al een gaatje was waar ik weg kon zakken. Alles beschaafd, klein, niet overdreven, keurig.
De stand van de Nederlandse emancipatie van de Nederlandse vrouw staat er in mijn ogen dus zo voor. We zijn allemaal wat mannelijker geworden. We hebben soms wat minder tijd voor de vrouwelijkheid. Dat manicuren sla ik tegenwoordig over. Ik oefen niet meer in patience, wat zij wel hele middagen deden, ik zit nooit (meer) aan tafel onder het manicuren en het patience spelen de hele middag te kletsen met mijn zus of vriendinnen.
Ze waren ‘classy’, hadden veel stijl. En ik hoop dat deze vrouwelijkheid niet verloren gaat onder alle mannelijke andere eigenschappen die we tegenwoordig nodig hebben om mee te mogen doen. Maar goed, je kunt niet alles hebben. En mee mogen doen en op jouw voorwaarden, is het ook niet helemaal. Daar zou mijn Indische oma mij ook weer streng voor aankijken.
Sandra Kruijt
Boerka bananasplit
Ik snap ook niet waarom, maar toch denk ik na over de boerka. Niet dat ik het echt bewust wil, maar het schiet gewoon in mijn pet.
‘Hoe zou ik mij voelen met mijn boerka aan’, daar kan ik dan zo over mijmeren. Ik mag toch wel aannemen dat het mijn boerka is. Vroeger in de advocatuur deelden we 1 toga tussen 2 advocaten. Misschien gaat dat ook zo bij de boerka. “Buurvrouw, ik ga boodschapen doen, kan ik de Boerka aan?”. Best handig, een portiekboerka of een buurtboerka.
En laatst hoorde ik dat, wat ik een boerka noem, helemaal geen boerka is. Maar een nikaab. Een ‘nikaab’ klinkt mooi. Een exotisch mooi woord. Daar wil ik best in lopen. Maar ja, hoe dom kun je zijn om dat te zeggen? Sorry hoor, ik vind het gewoon een mooi woord.
Trouwens, ik denk dat het nikaab en boerka gebeuren net zoiets is als ons Indische stokje sate. Alle gewone mensen die niet beter kunnen weten zeggen ‘sateeee’. Terwijl de echte diehards, ermee geboren en getogen Indonesische mensen ‘SAHteh’ zeggen. Gewoon om even je roots en je tanden te laten zien. Je zal zien, langzaam verwatert de echte nikaab naar een – over een kam geschoren – boerka. Ik ben voor, want boerka babes vind ik leuk klinken en van dat boekje rolde ik bijna van de bank van het lachen.
Nou goed, over die boerka heb ik dus verschillende gedachten. Ik denk dat de boerka het slechtste in mij naar boven zou halen. Zoiets van hoe je vroeger achterin de klas ging zitten. Die plek deed iets met je. Je ging gewoon klieren of je nou wou of niet. Je kon er niets aan doen. Het lag aan de plek.
Zo’n soort uitwerking zou, denk ik, de boerka op mij hebben. De ene dag zou ik overal waar ook maar onopvallend plek is onder de zwarte stof, een enorme batterij aan rammelende potten en pannen binden, klok en klepels en alles wat verder lawaai maakt.
Al rinkelend en kinkelend zou ik over straat gaan lopen. Met mijn gezicht keurig in de plooi. Als mijn gezicht niet bedekt zou zijn door de boerka of de nikaab, zou het onbedekte gezicht in de stand staan van zo’n schijnheilige bakkes “huh, ik doe niets”.
Ik zou ongelofelijk veel moeite hebben om mijn lachen in te houden, maar ik zou echt mijn uiterste best doen. Al die voorbijgangers verwachten natuurlijk zo’n onopvallend keurige boerka mevrouw. Ze hebben geen idee wat ze overkomt. Waar komt in hemelsnaam dat lawaai vandaan?! Nou, dan zou ik bijna bezwijken van het lachen.
De andere dag zou ik juist niets aan doen onder mijn boerka. Onopvallend bij de bushalte gaan staan en, nog steeds onopvallend, mijn zoom van mijn boerka controleren. Kijken of het naaiwerk aan de onderkant nog wel steek houdt. Zeer onopvallend zou ik heel toevallig de boerkastof tot ver boven mijn knie en hoger controleren op loszittende steekjes. “Huh, ik doe toch niets?”, als net genoeg maar ook weer niet teveel mensen het gezien zouden hebben.
Niet dat ik ooit het verlangen heb (gehad) mijn gestikte naadje op straat te laten zien. Maar die boerka haalt gewoon dat deel van mij naar boven.
Geestdodend voor vrouw, de boerka? Juist heel inspirerend!
Sandra Kruijt
